ΛΙΤΟΧΩΡΟ 1908 | Ένα «βαπτιστήριον» έγγραφο

γράφει ο

Σωτήριος Δ. Μασταγκάς

ΑΡΙΘΜΟΣ 74

ΙΕΡΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΚΙΤΡΟΥΣ

ΒΑΠΤΙΣΤΗΡΙΟΝ

ΕΝΟΡΙΑ Αγίου Δημητρίου

Ο υποφαινόμενος εφημέριος της ιεράς εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου, διά τούδε του Βαπτιστηρίου εγ­γράφου διαδηλώ ότι σήμερον την 10ην Ιανουαρίου του έτους 1908, το εκ νομίμου συνοικεσίου του κ. Αστε­ρίου Αποστόλου Μπόντη και της κ. Ελένης Αστε­ρίου Μπόντη γεννηθέν εν τω μηνί Ιανουαρίου (1η) τέκνον, εβάπτισα κατά τας διατυπώσεις της Ορ­θο­δόξου Ανατολικής Εκκλησίας. Ανεδέξατο δε αυτό εκ της ιεράς κολυμβήθρας η κ. Ελένη Αποστόλου Τη­λε­γράφου, καλέσας το όνομα αυτού Μαρία. Διό εις ένδειξιν της τε νομίμου αυτού γεννήσεως και της κατά τους τύπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας βαπτί­σεως αυτού, απολύεται το παρόν Βαπτιστήριον έγ­γρα­φον, φέρον μεν την εμήν ιδιόχειρον υπογραφήν, σεσημασμένον δε τη της ιεράς Επισκοπής σφραγίδι.

 Εν Λιτοχώρω τη 10η Ιανουαρίου 1908

 Οι Μάρτυρες Ανάδοχος
Γεώργιος Ναούμης Ελένη Αποστ. Τηλεγράφου
Ελένη Γκουνέσινα  
Ο Βαπτίσας Οικονόμος παπά Γεώργιος παπά Σακελλαρίου  

ΛΙΓΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Η βάπτιση είναι Μυστήριο και ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος εισέρχεται στην Εκκλησία του Χριστού, γίνεται Χριστιανός. Το Μυστήριο είναι θεο­σύστατο διότι ο ίδιος ο Χριστός εβαπτίσθη από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και απέστειλε τους μαθητές του μετά την Ανάστασή του να βαπτίζουν. Έκτοτε η Εκ­κλη­σία βαπτίζει κάθε άνθρωπο που θέλει να γίνει μέ­λος της. Η βάπτιση ανήκει στα μη επαναλαμβα­νό­μενα Μυστήρια.

Ο νηπιοβαπτισμός καθιερώθηκε από τον Γ΄ αιώνα, να βαπτίζονται οι άνθρωποι σε νηπιακή ηλικία, όπως γί­νεται σήμερα.

Ως προς την ονοματοδοσία παρατηρούμε ότι το βά­πτισμα έχει συνδεθεί με το δόσιμο του ονόματος στο παι­δί. Αυτό γίνεται εθιμικά. Όμως, ο ελληνικός νόμος πα­ρέχει στους γονείς το δικαίωμα να δηλώσουν στο Λη­ξιαρχείο το όνομα του παιδιού και πριν τη βάπτισή του.

Το ανωτέρω «Βαπτιστήριον» έγγραφο, το πρωτό­τυ­πο, τηρείται στην υπηρεσία Γενικά Αρχεία του Κρά­τους (ΓΑΚ) της Κατερίνης, στη συλλογή που φέρει τον τί­τλο «Αρχείο Αστερίου Μπόντη», με περιεχόμενο ιδιω­τικά έγγραφα που περιέχουν χρήσιμες πληροφορίες για την κοινωνία του Λιτοχώρου στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο Αστέριος Αποστόλου Μπόντης (1876-1965) ήταν ευκα­τά­στατος και μορφωμένος, παντοπώλης στο Λιτόχωρο, κάποια περίοδο τη δεκαετία του 1900 μετανάστευσε για λίγο στην Αμερική και πριν το 1940 μετακινήθηκε οικο­γενειακά και οριστικά στη Θεσσαλονίκη. Δυστυχώς, τα δημοτολόγια Λιτοχώρου για το προ του 1946 χρο­νι­κό διάστημα είναι ελλιπή κι έτσι δεν γνωρίζουμε την οικο­γενειακή κατάσταση τού Μπόντη.

Στο τουρκοκρατούμενο Λιτόχωρο του 1908 η σύ­ντα­ξη ληξιαρχικής πράξης βάπτισης (βαπτιστήριο) εί­ναι ένδειξη λειτουργίας των θεσμών του κοινοτισμού και της προοδευτικότητας των κατοίκων. Στο Λιτόχωρο ο κοινοτισμός είχε ουσιαστική και μακρόχρονη πορεία, κα­θόσον η κωμόπολη ήταν οικονομικά και πνευματικά αν­θη­ρή. Μελετώντας τον τελευταίο «Κανονισμό της Ε­λ­λη­νικής Κοινότητος Λιτοχώρου, 1904», διαπιστώ­νου­με τα αξιοζήλευτα αντανακλαστικά των κατοίκων στον εκ­συγχρονισμό της διοίκησης για την προκοπή του τόπου.

Την εποχή εκείνη επίσκοπος Κίτρους ήταν ο Παρ­θένιος Βαρδάκας (1904-1933), ο οποίος ανέλαβε τη δι­οίκηση της μικρής αλλά ιστορικής επισκοπής σε και­ρούς κρίσιμους για τον αλύτρωτο μακεδονικό ελληνι­σμό. Ο Παρθένιος τόνωσε και αναδιοργάνωσε στο σύ­νολό του το διοικητικό σύστημα των χωριών της Πιε­ρίας και επέδειξε αξιόλογη ποιμαντική δράση. Το εν Λι­τοχώρω Βαπτιστήριον του 1908, το πρώτον κατα­γρά­φηκε στο Βιβλίο Βαπτίσεων του ιερού ναού Αγίου Δη­­μη­τρίου Λιτοχώρου και στη συνέχεια καταχωρήθηκε στον αντίστοιχο Κώδικα της επισκοπής Κίτρους στη Κα­­τε­ρίνη. Στους κώδικες των επισκοπών καταγράφο­νταν οι δικαιϊκού περιεχομένου πράξεις και οι πράξεις του ιδιωτικού και δημοσίου βίου των υποδούλων Ελλή­νων. Το έντυπο του Βαπτιστηρίου είναι έγχρωμο (μαύ­ρα, κόκκινα γράμματα), τυποποιημένο και προτυπω­μέ­νο στα βασικά στοιχεία, στο μέσον φέρει ωραία εικόνα της βαπτίσεως του Χριστού και εξωτερικά στις τέσσε­ρες πλευρές έχει διακοσμητικό περίγραμμα. Μετά τη συμπλήρωσή του και τις υπογραφές, προσκομίστηκε στην Επισκοπή Κίτρους όπου τέθηκε ο Αριθμός 74 του Κώδικα και η στρογγυλή σφραγίδα «ΙΕΡΑ ΕΠΙΣΚΟ­ΠΗ ΚΙΤΡΟΥΣ 1904».

Η γέννηση έγινε την 1 Ιαν 1908 και η βάπτιση την 10 Ιαν 1908. Επί Τουρκοκρατίας το βάπτισμα γινόταν λίγο μετά τη γέννηση.

Ιερέας που τέλεσε το Μυστήριο είναι ο Οικονόμος παπά Γεώργιος (υιός) παπά Σακελλαρίου. Το 1908 στις εκκλησίες του Λιτοχώρου λειτουργούσαν οι εξής ιερείς: Ιωάννης Αναγνωστόπουλος (ή Παπαγιαννούλης), Ευάγγελος Βλαχόπουλος, Ιωάννης Δημούτσικος (Οικονόμος), Γεώργιος Δράβαλος, Αθανάσιος Δράβαλος (υιός του Γεωργίου), Ιωάννης Κουτσιμανής, Θεοφάνης Οικο­νόμου (ο πατέρας τού Ιωάννη Σακελλαρίδη), Κων­στα­ντίνος Οικονόμου (υιός του Θεοφάνη), Γεώργιος Σα­κελλαρίου (ή Οικονόμου), Αθανάσιος Σακελλάριος. Σύ­νολο ιερέων δέκα (10)!

●  Η ακολουθία του βαπτίσματος έπρεπε να τε­λεί­ται μόνο στις λεγόμενες «καθολικές» εκκλησίες, δηλα­δή στον άγιο Δημήτριο και άγιο Νικόλαο, και όχι σε πα­ρεκκλήσια ή εξωκλήσια.

● Η σχετική τελετή λάμβανε χώρα στο δυτικό τμή­μα των ναών, και συγκεκριμένα στον νάρθηκα των εκ­κλη­σιών, σε φορητές κολυμβήθρες που ήταν εύθραυ­στες και γι’ αυτό δεν διασώθηκαν.

● Ποια ημέρα της εβδομάδας γίνονται οι βα­πτίσεις; Πάντως, η 10 Ιανουαρίου 1908 ήταν ημέρα Πέμ­πτη.

● Επί Τουρκοκρατίας νονοί γίνονταν κυρίως άν­δρες, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις γυναικών.

● Στο Λιτόχωρο η βάπτιση, ως θρησκευτική τελετή και κοινωνικό γεγονός, ακολουθούσε και υιοθετούσε πατροπαράδοτα ήθη και έθιμα που πέρασαν από γενιά σε γενιά κι έμειναν αναλλοίωτα στον χρόνο. Ήταν συνυφασμένη με παραδόσεις που είχαν το ιδιαίτερο λιτοχωρίτικο χρώμα.

0 comments
5 likes
Prev post: Η Πιερία στα 1715Next post: ΟBITUARIES | Nεκρολογίες Λιτοχωριτών στο εξωτερικό

Related posts

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Προφίλ
Παπαζαχαρίας Ιωάννης

Proud Father, FnB executive, Blogger, Communicator #OlympusRegion #OlympusRiviera #Hellas #ipap
Προφίλ >>

Πρόσφατα ‘Αρθρα
Δημοφιλή
ad
Ημερολόγιο
Αύγουστος 2019
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Ιούλ    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  
ipap Instagram
[instagram-feed]
Κλειδιά
25η Μαρτίου 1821 (9) ipap (10) ipapazacharias (11) Όλυμπος (24) Αθλητισμός (6) Απόστολος Τζιτζικώστας (6) Βαγγέλης Γερολιόλιος (7) Βιβλίο (5) Γιάννης Παπαζαχαρίας (15) Δήμος Δίου - Ολύμπου (16) Δήμος Κατερίνης (6) Δήμος Πύδνας - Κολινδρού (5) Δημοτικές Εκλογές (6) Δημοτικές Εκλογές 2019 (19) Εθνικές Εκλογές 2019 (7) Εκκλησία (8) Επανάσταση Ολύμπου (9) Ευάγγελος Κοροβάγκος (7) Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (5) Θεσσαλονίκη (9) Καραμανλισμός (5) Κατερίνη (11) Κρασί (11) Κρασιά Ολύμπου (7) Κύπρος (6) Λιτόχωρο (27) Λιτόχωρο 19ος αιώνας (28) Λιτόχωρο 20ος αιώνας (14) Λιτόχωρο 1878 (13) Μπάσκετ (5) Νέα Δημοκρατία (15) Οδυσσέας Ελύτης (4) Οικογένεια Παπαζαχαρία (16) Οινικός προορισμός (5) Οινοτουρισμός (5) Παλιά δημοσιεύματα εφημερίδων (5) Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας (4) Περιφερειακές Εκλογές 2019 (8) Πιερία (17) Πολιτική (8) Πολιτισμός (10) Σοφία Μαυρίδου (6) Σωτήρης Μασταγκάς (17) Τουρισμός (6) Φεστιβάλ Ολύμπου (5)